Utrecht-Lombok

Utrecht-Lombok

Ergens in…Utrecht – Lombok

De Utrechtse wijk Lombok mag een voorbeeldwijk genoemd worden als het om multicultureel samenleven gaat. Het is dan ook een van de weinige plaatsen waar integratie tussen verschillende culturen min of meer succesvol genoemd kan worden, ondanks de roerige geschiedenis van dit stukje Utrecht.

Een dagje shoppen in Utrecht doe je als je slim bent met de trein. De stad is autoluw gemaakt, en als je met de trein aankomt sta je al bij uitstappen in het centrum. Onvermijdelijk startend in de saaie betonkolos Hoog Catharijne loop je zo de oude binnenstad in met gezellige grachtenterrasjes en meer leuks. Toch kan het ook best de moeite zijn eens de andere kant op te lopen. Vanaf de uitgang Jaarbeurs is het een minuutje of tien lopen naar de wijk Lombok. Een typisch Utrechtse volkswijk met een zeer internationaal karakter, waarvan het kloppend hart wordt gevormd door de Kanaalstraat en de Damstraat.

On-Nederlands
Een van de eerste dingen die opvalt als we de Kanaalstraat inlopen is het typisch on-Nederlandse straatleven. Veel winkels hebben hun waar deels of zelfs geheel op straat uitgestald. Daarbij moet je dan vooral denken aan groente en fruit. Wil je eens lekker en bijzonder koken, dan is de Kanaalstraat hét uitgangspunt voor een culinair avontuur. Opvallend is de kwaliteit van het fruit; fantastisch mooie sinaasappels, groenige mandarijnen (de échte kleur) met soms nog een takje en wat blaadjes eraan, en bananen waar je gelukkig van wordt door er alleen al naar te kijken.
Tussen al dat exotisch geweld blijkt ook nog een typisch Hollandse negorij als een paardenslager gevestigd te zijn. Dit soort slagerijen is vrijwel nergens meer te vinden. De winkel staat tijdens ons bezoek op zaterdag – eigenlijk de beste dag om een bezoek aan Lombok te brengen – stampvol. Een aanbieding als vers veulenvlees kan de echte liefhebber natuurlijk ook niet naast zich neerleggen. Ook typisch Hollands, maar met een bijzonder internationaal tintje, is Museumcafé Lombok. De buitenkant met zijn oranje luifels doet op een zonnige dag zeer uitnodigend aan. Bij binnenkomst waan je je meteen in vervlogen tijden. Het café was vroeger een van de eerste winkels van supermarkt De Gruyter. De originele tegeltableaus met sfeervolle taferelen uit verre oorden zijn daar nog een prachtige herinnering aan. Jong en oud van alle culturen zitten gebroederlijk aan de koffie. Leuk is dat je ook eens wat anders dan het standaard stukje appeltaart kunt eten; een specifiek streekgerecht uit den vreemde, in de vorm van een stervormig en exotisch lekkernijtje, laat zich na een paar uur rondwandelen prima smaken. Verder vind je in het Museumcafé allerlei gratis informatiefolders, wisselende exposities en films uit de oude doos. Genoeg dus om je een poosje te vermaken als het bijvoorbeeld eens spontaan begint te regenen.

Oosters overheerst
Weer buiten word je snel een van de vele Turkse of Marokkaanse winkels ingetrokken. Dat kan bijvoorbeeld een Islamitische slager zijn, maar behalve vlees kom je nog veel meer leuke en lekkere dingen tegen. Denk dan aan kruiden, de onvermijdelijke muntbladen voor in de thee en pistachenoten, om maar eens wat extremen te noemen. En verse dadels natuurlijk. Niet uit zo’n supermarktblikje, maar echte verse in een kartonnen doos. Ook Turkse bakkers ontbreken uiteraard niet. De bekende platte broden liggen er hoog opgestapeld, maar ook allerlei zoetigheden liggen klaar om mee naar huis genomen te worden. Beslist de moeite waard om eens wat mee te nemen en lekker thuis uit te proberen.
Behalve eten kun je ook voor andere dingen terecht in Lombok. In de Damstraat, waar je vanaf de Jaarbeurskant zo in loopt, vinden we een kledingzaak met zeer bijzondere en kleurrijke gewaden. Kleine jurkjes voor kleine kinderen, bedoeld voor speciale gelegenheden. Maar ook een leuke sjaal of een setje bijzondere schoenen is er te vinden. Van dit soort kledingzaakjes vind je er meer, verspreid in de wijk. Leuk om bijvoorbeeld eens een bijzonder cadeautje voor iemand te zoeken. En ook een juwelier, gespecialiseerd in Turkse sierraden is aanwezig in de Kanaalstraat.

Een moskee en een molen
Uiteraard vinden we in een wijk als deze een moskee, op de kop van de Kanaalstraat. En Lombok zou Lombok niet zijn als daar ook niet iets bijzonders mee aan de hand is. De Ulu moskee is namelijk gevestigd in een oud Nederlands badhuis, want ook in dit land hadden we vroeger van deze gelegenheden. Het interieur van de moskee is dan ook oud en soms wat rommelig, maar wel érg sfeervol. Ben je nog nooit in een moskee geweest, dan is het beslist de moeite waard om er even langs te lopen. De mensen daar zijn erg aardig en als je het lief vraagt zijn ze hoogstwaarschijnlijk wel bereid om je even naar binnen te laten gluren. En vrees niet: ook vrouwen zijn er meer dan welkom.
De tegenstrijdigheid van Lombok komt pas goed tot uiting als je even de gebaande wegen verlaat. Vanaf de kop van de Damstraat kun je links de Leidsekade op lopen. Een meter of honderd verder kom je dan iets extreem Nederlands tegen: een prachtig gerestaureerde (eigenlijk compleet herbouwde) zaagmolen, inclusief sfeervol molenerf. Loop je de Leidsekade helemaal af, dan kom je al wandelend oude ophaalbruggen en woonboten tegen. Uiteindelijk kom je dan terecht bij de Koninklijke Nederlandse Munt, een prachtig gebouw. De Munt ligt op het kruispunt van twee oude vaarwegen: de Leidsche Rijn en het Merwedekanaal. Het hele gebied daar is een oase van rust, zelfs op een drukke zaterdag kun je hier even heerlijk wegdromen en relaxen.
Lombok kent verder nog vele leuke en bijzondere plekjes. Loop er gewoon eens rond, en vergeet vooral ook niet af en toe eens omhoog te kijken. De gevels van de prachtig gerestaureerde woningen zijn voorzien van leuke ornamenten of kleurrijke tegeltjes. En als je daar zo wat rondzwerft wordt je continu van cultuur naar cultuur geslingerd. Van Islamitisch badhuis tot geboortehuis van de oer-Nederlandse komiek Wim Sonneveld (J.P. Coenstraat 84). Mooier kunnen we het niet maken.

Wijkgeschiedenis
De oudste stukken van Lombok dateren uit de zeventiende eeuw. Toen werd de Leidsche Rijn aangelegd en een jonkheer met de naam Everard Meijster – een excentriek man – bouwde er een landhuis aan de rand van het huidige Lombok om te kunnen kijken hoe de wijk zou gaan groeien. Een eeuw later werden er twee houtzaagmolens aan de oevers van het nieuwe water gebouwd. Voor de rest was Lombok nog hoofdzakelijk weiland. In de negentiende eeuw veranderde dat beeld in rap tempo door de bouw van veel huizen en fabrieken. Daarmee werd Lombok een typische arbeiderswijk en die sfeer ademt de wijk ook nu nog steeds uit. De tamelijk exotische naam Lombok en de bijbehorende straatnamen die allemaal met ons koloniale verleden te doen hebben waren een voorbode op wat nog ging komen.
In de jaren zestig ging het met de Nederlandse industrie bergafwaarts. De eerste arbeiders uit het gebied rondom de Middellandse Zee kwamen naar Nederland om hun steentje bij te dragen. In Lombok ging het vooral om Turkse en Marokkaanse gastarbeiders. Tot op de dag van vandaag vormen zij een belangrijke inhoud van de wijk, samen met de nazaten van de Nederlandse fabrieksarbeiders. En dat betekent Hollandse kaas gebroederlijk naast Turks brood. Prima combinatie, trouwens.
Het was lang niet altijd pais en vree in Lombok; met name aan het eind van de jaren zeventig was er duidelijk sprake van achteruitgang en vreemdelingenhaat. De strubbelingen zijn echter overwonnen en dat betekent dat je ook als vrouw met een gerust hart door de wijk kunt flaneren. Ook het negatieve imago als gifwijk is verdwenen. Waar vroeger dankzij een oude zink- en loodpletterij zwaar verontreinigde grond was te vinden staan nu huizen, en herinnert niets meer aan die smet.
De etnische afkomst van wijkbewoners is zeer divers. Naast uiteraard Nederlands bestaat het grootste deel uit Turken en Marokkanen. Maar kijk ook niet vreemd op als je Surinamers, Grieken, (ex-)Joegoslaven, Spanjaarden, Antillianen en Italianen tegenkomt.

Meer informatie
Wil je meer weten over Lombok, neem dan eens een kijkje op een van de volgende websites:
http://www.lombox.nl/
http://www.museumcafelombok.nl/
http://spirit.donbosco.nl/ (buurthuis)

Ook minder leuke kanten
Lombok is niet alleen een successtory. Zaken als criminaliteit ergeren ook Lombokkers, en hier en daar wat rondvragen levert al snel minder positieve typeringen van de wijk op. Er is blijkbaar een duidelijk verschil voor mensen die er wonen en bezoekers. Desondanks schieten de huizenprijzen ook in Lombok omhoog en is de wijk erg in trek bij tweeverdieners.


Reageren is niet mogelijk.
Scroll Up